พี่น้องมุสลิมหลายคนตั้งคำถามว่า หลังเราะมะฎอนแล้ว เราควรใช้ชีวิตอย่างไร?  คำตอบก็คือให้เราจำลองชีวิตของเราะมะฎอน ที่เคยเกาะติดกับมันอยู่      เอาไปใช้นอกเราะมะฎอน   ภาพชีวิตดังกล่าวคือ ให้ถือศิลอดวันจันทร์ และวันพฤหัสบดีของทุกๆสัปดาห์   และวันขึ้น 13-14-15 ค่ำของทุกๆเดือน นอกจากนี้ยังต้องปฏิบัติดังนี้    1. ถือศิลอดวันอะเราะฟะฮฺ   2. ถือศิลอดวัน อาชูรอ   3. ถือศิลอด 6 วันในเดือนเชาวาล  4. ถือศิลอดครึ่งเดือนแรกของเดือน ชะอ์บาน  5. ถือศิลอด 10วันแรกของเดือน ซุลฮิจญะฮฺ  6. ถือศิลอดวันเว้นวัน  7. ถือศิลอดบางช่วงของเดือน มุหัรฺรอม  8. ถือศิลอดสำหรับหนุ่มที่ไม่สามารถสมรส (นิกาหฺ) ได้ เนื่องจากไม่มี มะฮัรฺ และนาฟะเกาะฮฺ  9. ทำอิบาดะฮฺในยามค่ำคืน  10. ทำศอดะฮฺเกาะฮฺ  11. อ่านอัล กุรอ่านมากๆ  12. ทำอิอฺติกาฟ  13. กล่าวดุอาอ์-ซิกรุลลอฮฺ – และอิสติฆฟารฺมากๆ  14. ละทั้งสิ่งที่ไร้สาระและการละเล่นที่ฮารอม         สิ้นสุดเราะมะฎอน พวกเราก็กลับคืนสู่ช่วงเวลาที่มีการรื่นเริง   เป็นเทศการที่กลับสู่สภาพปกติ  ที่มีสัญลักษณ์อิสลามให้เราปฏิบัติกันอีกนั้น คือ วันอีด          ท่านอนัส เราะฎิยัลลอฮุ อันฮฺ กล่าวว่า... เมื่อท่านเราะสูลฯ. ศ็อลฯ.อพยพมาถึงเมืองมดีนะฮฺ   มีอยู่ 2 วันที่ชาวเมืองเขารื่นเริงกันอยู่  ท่านเราะสูลฯ. ศ็อลฯ. ได้ถามชาวเมืองทั้ง 2วันนี้เป็นวันอะไร?  ชาวเมืองตอบว่า เป็นวันที่พวกเราได้มีการละเล่นกันในสมัยก่อนศาสนาอิสลาม    ท่านเราะสูลฯ. ศ็อลฯ. จึงกล่าวว่า   “แท้จริง-อัลลอฮฺทรงเปลี่ยนให้มีวันดีกว่าวันทั้ง2 ดังกล่าวอีก นั้นคือ วันอีดุล-อัฎหา,และวันอีดุล-ฟิฏรฺ”        เป็นที่น่าสังเกตว่า ภาวะชีวิตของมุสลิม  ไม่ว่าจะเป็นภาวะปกติ-ภาวะแห่งความสุขรื่นเริง และภาวะ  แห่งความเจ็บปวด-เศร้าหมอง-ระทมทุกข์    จะมีเรื่องนมาซมาให้เราได้ปฏิบัติเสมอ  นั้นย่อมแสดงว่า  เรากำลังปรับชีวิตให้กลับคือสู่อัลลอฮฺในทุกบทบาท และ หน้าที่ของเรา โดยมิได้เบี่ยงเบนสู่สิ่งไร้สาระ  ที่ถูกกำหนดโดยมนุษย์ และอารมณ์ว่า สิ่งนั้น สิ่งนี้  เป็นพระเจ้าหรือสิ่งศักดิ์สิทธ์

วันอีด     วันอีดทั้ง2 อยู่ในสถานะ “สุนนะฮฺมุอักกะดะฮฺ” ที่ อัลลอฮฺ สุบหานะฮูวะ ตะอาลา มีบัญชาให้เราทำนมาซ และท่านเราะสูลฯ.ยังได้กำชับให้เรา พาลูก-พาหลาน-ผู้หญิง-เด็กๆ และคนชรา หรือแม้กระทั่งหญิงที่มีประจำเดือน (หัยฎ์) ออกมาร่วมชุมนุมกันที่ลานกว้าง  เพื่อแสดงออกถึงพลัง อีหม่าน และ ตักวา และนี้คือสัญลักษณ์ของการชุมนุมในอิสลาม   เวลาของการนมาซอีด      ตั้งแต่ดวงอาทิตย์ขึ้น ซึ่งเป็นเวลาสายในช่วงของการ “นมาซดุฮา” (ซึ่งเริ่มนมาซได้ตั้งแต่เมื่อดวงอาทิตย์) ขึ้นประมาณ 3 เมตร จนถึงเวลาที่ดวงอาทิตย์คล้อยศรีษะ) เวลาที่ดีที่สุดสำหรับการ “นมาซอีดุล-ฟิฏร” คือให้นมาซตอนสาย  เพื่อบรรดามุสลิมจะได้มีเวลาในการบริจาค  “ซากาตฟิฏเราะฮิ”  ส่วน “นมาซอีดุล-อัฎหา” ให้นมาซในตอนต้นของเวลาเพื่อจะได้มีเวลาที่เหลือทำการเชือด “กุรบาน”

การแต่งกาย     วัน “อีดุล-ฟิฏรฺ”   พึงแต่งกายให้สะอาดอาบน้ำ-ใส่น้ำหอม(ผู้ชายห้ามใส่ผ้าไหม)   ให้รับประทานอาหารเล็กน้อยก่อนออกไปทำนมาซ  แต่ถ้าเป็นวัน “อีดุล-อัฎหา” ให้รับประทานอาหาร(อาหารที่ปรุงจาก) เนื้อกุรบานหลังจากนมาซเสร็จ    (เป็นอาหารมื้อแรก)

กล่าวตักบีรฺ            อีดุล-ฟิฏรฺ เริ่มตั้งแต่ค่ำ   คืนของวันอีด จนถึงเวลาที่อีหม่ามนำนมาซอีด    ส่วนอีดุล-อัฎหา เริ่มตั้งแต่ค่ำ      ของวันอีด จนถึงก่อนตะวันตกของ “อัยยามมัชตัชรีก”       ถ้อยคำอันเป็นสำนวนของการกล่าวตักบีรฺมีอยู่ว่า....    คำอ่าน : อัลลอฮุ อักบัรฺ อัลลอฮุ อักบัรฺ ลาอิลาฮะ อิลลัลลอฮุ วัลลอฮุ อักบัรฺ อัลลอฮุ อักบัรฺ วะลิลลาฮิล หัมดฺ

การเดินทางสู่ลานกว้าง       ให้เดินทางออกจากบ้านเพื่อทำการนมาซในหนึ่งทาง และ ให้กลับอีกเส้นทางหนึ่ง    ท่านนบีฯ.ศ็อลฯ. ได้ปฏิบัติเช่นนี้     และท่านจะนมาซที่ลานกว้างเป็นประจำ   เว้นแต่ในกรณีจำเป็น เช่น ฝนตก ท่านนบีฯ.จึงจะนำนมาซในมัสญิด

เมื่อพบกับพี่น้องมุสลิม ให้พี่น้องมุสลิมกล่าวดุอาอ์ที่มีข้อความว่า ...    คำอ่าน : ตะก็อบบะลัลลอฮุ มินนา วะมิง- กุม.    คำแปล :  ขออัลลอฮฺทรงโปรดรับความดีและการทำอิบาดะฮฺของพวกเราและของท่าน (ด้วยเทอญ)    จะเห็นได้ว่า ดูเป็นไมตรีจิตที่น่ารัก น่าเอ็นดู เป็นภาษามิตรภาพและภราดรภาพ   ส่วนหลังดุอาอ์แล้ว หากจะมีการก่นกราด  ฟิตนะฮฺอะไรกัน นั้นไม่ใช่คำสอน ไม่ใช่แบบอย่างของอิสลาม

ทำทุกสิงแต่พอดี   อย่ากินและดื่มมาก  ให้มีการละเล่นที่หะลาล (อนุมัติ) ในสมัยก่อน มีการขับร้องลำนำกลอน  ที่สอนจิต สอนใจให้รักอัลลอฮฺ รักเราะสูล รักอิสลาม รักพี่น้องมุสลิม    แต่ประเภทที่แหกปากร้องจนหัวแกว่ง เท้าลอยจนอีหม่านขาดวิ่น    สมควร “เฉด” หัวให้พ้นไปจากบ้านมุสลิม

การนมาซ     อีหม่ามจะยืนนำนมาซโดยไม่มีการ “อาซาน” และ “อีกฺอมะฮฺ”  การนมาซ ให้ทำจำนวน 2 ร็อกอะฮฺ ให้ “ตักบีรฺ”ในร็อกอัตแรก 7 ครั้ง  นับรวมกับ“ตักบีเราะตุล-อิหฺรอม” ด้วย-ก่อนอ่านสูเราะฮฺ อัล-ฟาติหะฮฺ และสูเราะฮฺอื่น และ ในร็อกอัตที่ 2 กล่าวตักบีรฺอีก 6 รวมทั้งตักบีรฺ “กียาม” (คือ ตักบีรฺที่ลุกขึ้นมายืนเพื่อเริ่มร็อกอัตที่ 2)

คุฏบะฮฺ      คือการกล่าวปราศรัยชี้แจงเรื่องราวของอิสลาม เพื่อความถูกต้อง-ความชอบธรรม กำชับให้งดเว้น  ความ ชั่ว เร่งเร้าให้ทำความดี   เพิ่มศรัทธา และ เพิ่มการปฏิบัติ         การกล่าวคุฏบะฮฺอีด ให้ผู้ทำหน้าที่คุฏบะฮฺยืนโดยตลอด  ไม่มีการนั่งพัก    เพราะท่านนบีมุหัมมัดศ็อลฯ.  มิได้นำ “มิมบัรฺ” มาไว้ที่ลานกว้าง    ท่านเคยยืนพิงคันธนูและพิงไม้เท้า  ใน “หัจญะตุล-วะดาอฺ”  ท่านทำการคุฏบะฮฺโดยนั่งอยู่บนหลังอูฐ

รื่นเริงกับทุกคน      ให้มีการพบปะสังสรรค์-ให้อภัย-ผูกมิตรไมตรียินดีต่อกัน พบลูก พบหลาน พบพ่อ พบแม่ ญาติใกล้ชิด    ญาติห่างไกล เป็นการ “คืนสู่เหย้า” อย่างแท้จริง   เมื่อวันอิดเป็นวันแห่งการรื่นเริง   เหลียวหลังจริยวัตของ ท่านนบีฯ.ศ็อลฯ. และบรรดาเศาะหาบะฮฺ  (อัศหาบ)  จะพบว่าไม่มีผู้ใดมีกิจกรรมไปเยี่ยมสุสานกันในวันอีดเลย